Kinderen met geweren en baby’s

Om een beetje bij te komen van de intensieve trainingen, hebben Jasper en ik twee weken in Brazilië gepland. Het idee is om mijn broer en zijn fantastische gezin te bezoeken, carnaval te vieren, te wandelen in het regenwoud en lekker te chillen op het strand. Maar aan het begin van de reis hebben we eerst nog een indrukwekkende dag met een bijzondere landgenoot; Nanko van Buuren.

Nanko werkt al zo’n 25 jaar in de favela’s (sloppenwijken) van Rio en heeft toegestemd om ons een dagje rond te leiden. We spreken af in zijn ‘tweede kantoor’ wat een café’tje blijkt te zijn en rijden van daar naar verschillende buitenwijken terwijl we Nanko ondertussen de oren van het hoofd vragen.

Militairen in de favelas
De eerste favela waar we heen gaan is gepacificeerd. Dat betekent dat de militairen er met veel machtsvertoon naar binnen zijn gegaan, de drugsbazen eruit gegooid hebben en er nu elke dag wacht lopen. De gedachte achter deze aanpak is dat ze eerst zorgen voor een tijd van rust en daarna gaan helpen om de wijk op te bouwen en de voorzieningen te verbeteren, zodat de drugsbazen (die het normaal gesproken voor het zeggen hebben) niet zo veel kans krijgen om terug te komen en de buurt weer over te nemen. Ik weet niet hoe succesvol deze strategie is op de lange termijn, maar de militairen die ik overal zie, zijn zwaarbewapende, nors kijkende jongens van een jaar of 18 die de bevolking negeren en zo af en toe in een jeep rondrijden terwijl ze hun geweren op mensen gericht houden. Mij geeft het niet echt een veilig gevoel. Sinds de wijken gepacificeerd zijn is het wel voor het eerst mogelijk voor buitenstaanders om naar binnen te komen, dus wat dat betreft is er wel meer veiligheid.

Het centrum van IBISS
In de wijk staat een groot centrum van IBISS, de stichting van Nanko. Jongeren kunnen hier leren dansen, judoën, computeren en er is zelfs een zwembad waar jong en oud kunnen leren zwemmen. IBISS is de enige NGO die in de wijk wordt toegelaten.  Het is me nog steeds niet echt duidelijk hoe Nanko het in vredesnaam voor elkaar heeft gekregen, maar het is hem door de jaren heen gelukt om genoeg vertrouwen te winnen van de drugsbazen, dat ze hem zijn werk laten doen.

Nieuwe mogelijkheden
De jongeren komen in eerste instantie naar het centrum toe om leuke dingen te doen zoals dans en sport. Als er eenmaal een relatie van vertrouwen is probeert IBISS ze te helpen aan een opleiding of aan werk. Jongeren worden gestimuleerd om zelf bedrijfjes op te zetten zoals een hondenuitlaat service, een bar-b-q-aan-huis-dienst, brommer taxi service en nog veel meer. IBISS geeft ze vervolgens trainingen om het goed te organiseren en helpt ze met opstarten.

Geen Don Corleone
De volgende favela waar we heen gaan is niet gepacificeerd en het verschil is duidelijk te zien. Nanko wil er even praten met de baas van de wijk. Op de een of andere manier verwachtte ik een oude man, type The Godfather. Maar in plaats van een Braziliaanse versie van Don Corleone, blijkt de drugsbaron een joch van begin 20 te zijn met blote bast en een petje achterstevoren op zijn hoofd. Hij loopt als enige ongewapend, maar alle jochies om hem heen hebben zware automatische geweren vast en munitie om hun middel hangen.

Kinderen met geweren en baby’s
Het is een onwerkelijke situatie….de jongens hangen wat rond en maken grapjes, Nanko stoeit een beetje met een paar van ze. Op een bankje verderop zitten een paar meisjes van een jaar of 13. De ene is zwanger, de ander heeft een baby aan haar borst. Jasper en ik moeten de neiging onderdrukken om een foto’tje van het gebeuren te maken. Waarschijnlijk hadden ze ons dat niet echt in dank afgenomen.   

Op de terugweg vertelt Nanko dat hij het met de baas even wilde hebben over het aankomende carnaval. De corrupte politie komt dan steekpenningen ophalen en dat leidt vaak tot schietpartijen. Nanko heeft net kort met hem overlegd hoe hij kan zorgen dat deze confrontatie zo veel mogelijk buiten de woonwijk plaatsvindt,  zodat er hopelijk geen buurtbewoners geraakt worden door verdwaalde kogels.

Guerilla oorlog
De situatie tussen de drugsbendes en de vreselijk corrupte politie lijkt nog het meest op een guerilla oorlog. Gemiddeld moet de organisatie van Nanko per dag 5 kinderen van onder de 18 begraven.  Je zou de sloppenwijken in Buenos Aires er bijna door gaan idealiseren. Daar is ook veel geweld en drugs, maar toch lijkt het me minder heftig dan hier. In de sloppenwijken waar wij komen zijn in elk geval nog verschillende organisaties actief die de bevolking steunen, terwijl er in Rio zelfs wijken zijn waar geeneens meer een lagere school te vinden is.  IBISS is de enige organisatie die jongeren de kans biedt om uit de drugs te stappen en een ander leven op te bouwen. Het is heel leerzaam en inspirerend om een dagje mee te mogen kijken.

Alternatief carnaval
De hele dag worden we getrakteerd op ongelofelijke anekdotes en ervaringen. Wat ik een heel mooi voorbeeld vind van hoe Nanko relaties heeft opgebouwd en zijn werk op zijn eigen ongelofelijke manier doet, is het eiergevecht dat voor de volgende dag gepland staat. Een traditie die Nanko 7 jaar geleden is begonnen; met carnaval is het vanaf vijf uur ’s middags verboden om met wapens door de wijk te lopen. In plaats van met kogels bestoken de bewoners (en Nanko) elkaar dan een paar uur lang met eieren. Lachend vertelt Nanko dat hij zich vorig jaar extra goed had voorbereid door maanden van te voren al een paar duizend eieren in de zon te laten rotten, voor extra veel effect. Ook dit jaar hebben ze flink wat ‘munitie’ klaar liggen.

Vol nieuwe energie en ideeën nemen we aan het einde van de dag afscheid. Het eiergevecht laten we voorlopig aan ons voorbijgaan. In plaats daarvan gaan we dansen op het strand en napraten over alles wat we deze dag gezien en gehoord hebben.


This slideshow requires JavaScript.

Advertisements

, , ,

  1. #1 by Wendela den Tonkelaar on March 7, 2012 - 9:37 am

    Jeetje Chris wat een bizarre dag moet dag geweest zijn! Echt een heftig verhaal… Ik ben blij te horen dat er in ieder geval iemand is die iets voor de kinderen daar kan betekenen.

    Ik hoop dat jij en Jasper een fijne tijd hebben in Brazilie! Jullie hebben wel een vakantie verdiend!

  2. #2 by Iris on March 9, 2012 - 9:54 am

    Ongelofelijk Chris, wat een ervaring! Echt niet voor te stellen, hier achter mijn computertje in Amsterdam… Respect voor wat je doet. Veel succes en plezier nog! XX

  3. #3 by william zwaagman on March 13, 2012 - 11:40 am

    GOED BEZIG DAAR IN ARGENTINIE. GROETEN AAN JASPER.
    HARTELIJKE GROETEN UIT GRONINGEN
    WIM ZWAAGMAN
    (ik was met jullie en nanko mee die dag in rio de janeiro)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: