1984: officiële afschaffing van de slavernij

Cachi is een leuk klein dorpje in de Andes. Het ligt prachtig aan een rivier met uitzicht op besneeuwde bergtoppen en is daarmee een ideale uitvalsbasis voor bergwandelingen. Helaas is niet alles zo idyllisch als het op het eerste gezicht lijkt.

Met onze gids de bergen in
Samen met onze gids Santiago besluiten we de ‘Cerro de la Virgen’ van 4.000 meter te beklimmen. Het is een behoorlijk steile klim, en door de hoogte is er weinig zuurstof. Om onszelf niet uit te putten en rustig te wennen aan de ijle lucht lopen we heel rustig en houden regelmatig pauzes. Hierdoor is er veel gelegenheid om te praten en te leren over deze omgeving. Santiago is hierbij de perfecte gids, want hij weet veel en kan goed uitleggen.

Wie de baas is over het land, krijgt de mensen erbij
Hij vertelt ons over de geschiedenis van zijn volk, de Pulmares. Generaties lang heersten de Inca’s over de vallei. Toen in de zestiende eeuw de Spanjaarden het land bezetten werd het enorme gebied bezit van één Spaanse vrouw en viel daarmee rechtstreeks onder de Spaanse kroon. Niet alleen het land werd haar eigendom, maar ook alle dieren en alle mensen van dat land. De grond is sindsdien van hand tot hand gegaan en is op verschillende momenten in de geschiedenis herverdeeld, maar de struktuur bleef hetzelfde; de bewoners zijn eigendom van de grondbezitter.

Tot zijn 18e jaar, vertelt Santiago, was hij dus eigendom van een grootgrondbezitter. Hij en zijn familie werkten op het landgoed en kregen in ruil daarvoor eten en een klein beetje kleding. Het was ze verboden om het landgoed te verlaten of om zelf beslissingen te nemen over hun leven. De landheer bepaalde wie er wanneer met wie trouwde en eiste van zijn ‘eigendommen’ dat ze veel kinderen kregen. Wie dat niet deed liep het risico van het land verjaagd te worden.

De baas bepaalt de namen
‘Santiago’ is een heilige die herdacht wordt op de datum dat onze gids geboren werd. De landheer had bepaald dat alle inheemse kinderen die op zijn landgoed geboren werden, vernoemd zouden worden naar de heilige van hun geboortedatum. En zo komt hij dus aan zijn naam.

Onderdrukking
Op alle mogelijke manieren werden de Pulmares onderdrukt; hun taal werd verboden, hun leiders ‘verdwenen’ en het was ze verboden om quinoa (lokale graansoort met veel proteïnen) en cactusvruchten te eten. Dit traditionele voedsel bezit namelijk heel veel voedingsmiddelen en zou ze, volgens de landeigenaar, te sterk maken. De medicijnvrouwen werden als heksen opgesloten in de gevangenis en omdat ze geen boeken hebben, is daarmee bijna alle medische kennis nu verloren gegaan.

In de nacht verdwijnen
Eerder hoorde ik al het verhaal van een mooie jonge vrouw die tegenwoordig een hostel runt in Cafayate. Net als Santiago, groeide ze op, op het platteland. Toen ze dertien was, maakte haar moeder haar op een nacht wakker en zei haar snel haar spullen te pakken. 4 dagen lang liep ze met haar moeder mee totdat ze uiteindelijk in Cafayate bij familieleden werd achtergelaten. Pas jaren later kwam ze erachter dat de landheer zijn oog op haar had laten vallen en dat haar moeder haar daarom had laten ‘verdwijnen’. Ze wilde niet dat haar jonge dochter de bijvrouw zou worden van de ‘baas’ en daarbij hebben kinderen van slaven en landheren het over het algemeen ongelofelijk moeilijk; ze worden nooit officieel lid van het gezin van de landheer, maar horen ook niet echt bij de inheemse bevolking.

Officiële afschaffing slavernij
In 1984 (pas 27 jaar geleden!!) wordt in Argentinië de ‘Wet van de Inheemse bevolking’ aangenomen, waarin de oorspronkelijke bewoners van het land, voor het eerst officieel erkend worden als een groep staatsburgers met rechten. En daarmee komt er officieel een einde aan de slavernij. Dit betekent echter niet dat ze daarmee ook de grond terugkrijgen die ze al generaties lang bewerken.

Van het land gejaagd
Het enorme gebied van de vallei wordt opgesplitst in kleinere lapjes grond die per stuk worden verkocht. Veel stukken gaan uiteraard naar vriendjes van de regering en veel grond wordt verkocht aan buitenlanders. Het is me niet duidelijk waarom, maar alle nieuwe eigenaren van het land willen de inheemse bevolking van hun land af hebben.

Eerder waren de grootgrondbezitters al begonnen de oorspronkelijke bewoners van het land naar de stad te sturen. Ze werden hoe langer hoe banger voor een opstand en het is natuurlijk makkelijker om mensen in de gaten te houden als ze allemaal op een hoopje wonen, dan wanneer ze verspreid zijn over een uitgestrekt gebied.

Alles kapot
Een paar families hadden zich weten te verzetten en woonden tot december vorig jaar in kleien huisjes bij elkaar in de bergen. Ze hoedden schapen en geiten en verbouwden groenten en aardappels. In december kwam de makelaar, die officieel eigenaar van het land is, onaangekondigd met grote machines het land oprijden en heeft alle velden met gewassen en alle huisjes platgegooid.

Het is verschrikkelijk om te zien. Santiago wijst ons de verschillende kapotgemaakte huisjes aan. De ovens zijn kapot gegooid, de daken van de muren getrokken, en alle planten zijn platgewalst. Na een tijdje rijden komen we langs een bouwsel van stokken en vuilniszakken. Volgens Santiago wonen daar nu 7 gezinnen in. Ze zijn een rechtszaak begonnen tegen de makelaar omdat ze op het land willen blijven, maar iedereen weet dat ze geen schijn van kans maken. Net als velen voor hun, zullen ze naar de stad moeten trekken, waar ze hoogstwaarschijnlijk in een sloppenwijk zullen belanden.

Het maakt me woedend, verdrietig en machteloos tegelijk.

Advertisements
  1. Leave a comment

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: