Reis naar de meest afgelegen uithoek van Argentinië

Vorige week werd Jasper gevraagd om mee te gaan op een reis met Patricio Sutton, van NGO Red de comunidades rurales (netwerk van rurale gemeenschappen). Omdat hij geen tijd had, kreeg ik de fantastische kans om met Patricio mee te reizen naar een paar van de meest afgelegen hoeken van de provincie Formosa.

33 etniciteiten in Argentinië
Wie aan Argentinië denkt, heeft over het algemeen niet direct het beeld van inheemse bevolking. Plaatjes van ´indianen´ lijken meer te passen bij Bolivia of Peru. In het zuiden van Argentinië zijn de Europeanen inderdaad ook redelijk systematisch geweest in het uitmoorden van de inheemse bevolking. Maar in het arme binnenland van Argentinië leven nog wel veel inheemse volken; Guaraní, Tobá, Wichí, Pilagá….officieel zijn er 33 verschillende etniciteiten. Wij zullen met name Wichí bezoeken.

Estancia met 11.000 koeien en 350 vogelsoorten
Het is een lange reis, dus om 6 uur ´s ochtends vertrekken we met een Jeep vol tweedehands kleding (ik pas er nog maar net bij) richting het Noorden. Hoewel we aan één stuk door rijden, hebben we 2 dagen nodig om er te komen. De eerste nacht worden we uitgenodigd op de Estancia (landgoed) van de familie Gotz. De Gotz hebben enorme stukken land in verschillende delen van Argentinië en zijn royale donateurs van sociale organisaties.

We worden ontvangen met een uitgebreid diner en naast mijn bordje, als geschenk, een groot boek over de verschillende vogelsoorten op het landgoed. ´s ochtends biedt de oudste zoon aan ons rond te leiden over het landgoed. Ik loop enthousiast naar het hek, klaar voor een mooi wandelingetje over het terrein, maar dat blijkt een beetje naïef. Het terrein met meer dan 11.000 koeien is veel te groot om te voet te bekijken. Vanuit de jeep kijk ik mijn ogen uit. Ik heb nog nooit zo ongelofelijk veel exotische vogels bij elkaar gezien; grote zwermen papegaaien, toekans, kleine struisvogels en nog zo´n 350 andere soorten vlieg- en drijfsijsjes.

Vervallen ziekenhuis
Na de spectaculaire rondleiding rijden we verder naar het Noorden. De enige stop die we maken is om de tweedehandskleding af te geven in een ziekenhuis in Las Lomitas. Het is maar goed dat er een bord voor het gebouw staat met ´ziekenhuis´ erop, want anders zou je nooit raden dat het smerige, half vervallen krot bedoeld is om zieke mensen te behandelen. Het is te hopen dat ik hier in de buurt geen ongeluk krijg.

Vanaf Las Lomitas verlaten we de verharde weg en rijden het gebied van de Wichí in. Het voelt alsof we een andere wereld inrijden. Iedereen hier spreekt Wichí. Deze mensen leven hier al generaties lang een eenvoudig leven in de natuur. Traditioneel leven ze van visvangst, vruchten en de jacht van kleine dieren. Veel meer is ook niet echt mogelijk in dit gebied. Water is er bijna niet (net genoeg om te drinken, maar geen druppel meer), en in de zomer wordt het er rond de 50 graden. Er is geen telefoon, of internet, geen asfalt, en nauwelijks elektriciteit.

We slapen in het huis van Vicky en Omar, een blank stel dat hier meer dan 20 jaar geleden is komen wonen. Ze zijn allebei directeur van een lager schooltje en hebben hun 5 kinderen tussen de Wichí opgevoed. De taal spreken ze bijna vloeiend en ze kennen iedereen, dus ze kunnen ons heel goed op weg helpen. Net als iedereen in het dorp, hebben ze zelf hun huis gebouwd van hout en klei. Ze koken op een houtvuur en halen water in een ton. De grond is gemaakt van aangestampte aarde, dus binnen de kortste keren zitten we van top tot teen onder het stof.

Bijzondere mensen
Wat een bijzondere mensen hier! In de 3 dagen dat we hier interviews doen, scholen bezoeken en met de leiders praten over het plan om een Centro Comunitario (dorpsgebouw) op te zetten heb ik veel tijd om te kijken, te voelen en te praten.

Er is veel ellende. Sinds de blanken het gebied in kwamen (er wordt in de buurt olie gewonnen) worden de bossen gekapt, de rivier vervuild en uitgedroogd en zijn er steeds minder dieren. 70 jaar geleden besloten de Wichí op een vreedzame manier te protesteren tegen het afpakken van hun land. Met honderden gezinnen gingen ze de straat op. De overheid reageerde door het leger er in vliegtuigen op af te sturen en de mensen vanuit de lucht met bosjes tegelijk neer te schieten en vervolgens verdween het hele verhaal in de doofpot. De Wichí ontvangen slecht onderwijs en velen zijn ondervoed. De kerk helpt ze in sommige dingen, maar verbiedt ze tegelijkertijd ook om hun traditionele feesten te vieren.

Het doet me veel pijn om al het onrecht te zien. Het wordt me duidelijk dat hier een heel rijke cultuur is die op het punt staat te verdwijnen. En tegelijkertijd is het ook zo fantastisch om hier te zijn. Mensen spreken langzaam en bedachtzaam, met veel pauzes. Lang niet iedereen spreekt Spaans, maar toch kan ik voor mijn gevoel goed communiceren met ze en ik voel me heel fijn bij deze geduldige, zachtmoedige mensen.

Gemeenschappelijke keuken
Ze koken allemaal samen in een grote pan; meestal een soort soep met pasta en een heel klein beetje vlees of aardappel. Als de soep klaar is, wordt de bel geluid en komen mensen van alle kanten aanlopen met bakken, kommen en soms zelfs afwasteiltjes om hun portie te krijgen. Hoewel er overduidelijk gebrek is, verloopt het allemaal heel goedmoedig. Mensen nemen zonder klagen of dringen hun eten in ontvangst en gaan in groepjes op de grond onder de bomen zitten om het op te eten.

Lokale leiders nodig!
Uit gesprekken met de dorpsleiders,  met Vicky en Omar en met Patricio, wordt duidelijk dat één van de dingen die hier het hardst nodig zijn, opleiding is. Lokale mensen die geholpen worden om leiderschap op zich te nemen. Omdat mensen van buiten vaak geen zin hebben om naar dit afgelegen gebied te komen, negative vooroordelen hebben en ook geen Wichí spreken, is het heel belangrijk dat hun eigen mensen worden opgeleid tot leraar of dokter. En ze hebben sterke leiders nodig die de mensen kunnen organiseren en ze kunnen vertegenwoordigen naar buiten toe.

Luciano, een jongen van een jaar of 30 (precies weet hij het niet) wil graag een gemeenschappelijke moestuin aanleggen. Er schijnen manieren te zijn om dit te doen ondanks het extreme klimaat en het enorme gebrek aan water, maar hij weet niet goed hoe hij het moet aanpakken; hoe kan hij aan kennis komen over goede landbouwtechnieken? hoe kan hij fondsen werven? hoe krijgt hij anderen enthousiast om mee te werken? Om hem op weg te helpen heb ik hem uitgenodigd voor de training in Salta volgende week. Wat een mooie uitdaging om samen met hem de eerste stappen te zetten, zodat, wie weet… de kinderen in het dorp ´Lote 8´ straks, voor het eerst in tijden, weer groente kunnen eten.

This slideshow requires JavaScript.

Advertisements
  1. Leave a comment

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: